Prawo jazdy i dokumenty w Albanii

Ministerstwo Spraw Zagranicznych w karcie informacyjnej dla kierowców pisze wprost: „Polskie prawo jazdy jest honorowane". Strona albańska mówi to samo, tylko językiem ustawy. Kodeks drogowy Albanii — ustawa nr 8378 z 22 lipca 1998 roku, w wersji po nowelizacjach do 2023 roku — w artykule 133 pozwala prowadzić pojazd na krajowym prawie jazdy albo na międzynarodowym, jeżeli dokument wydało inne państwo, a kierowca nie mieszka w Albanii dłużej niż rok. Turysta z Polski mieści się w tym warunku bez żadnych formalności. Przepis nie dzieli państw wydających na unijne i pozaunijne, więc to, że Albania nie należy do Unii, niczego tu nie zmienia — jedynym ograniczeniem jest długość pobytu. Same zasady ruchu, od limitów prędkości po mandaty, zebrane są w poradniku jazda samochodem w Albanii.

Nie, przy wyjeździe turystycznym z ważnym polskim dokumentem nie jest potrzebne. W artykule 133 użyto spójnika „ose", czyli „albo" — międzynarodowe prawo jazdy jest tam alternatywą dla krajowego, a nie dodatkiem do niego. Odmienne twierdzenia pojawiają się na stronach, które takie dokumenty sprzedają: powołują się na ten sam artykuł, choć jego treść mówi co innego. Druga wątpliwość dotyczy tłumaczenia. Kodeks wymaga urzędowego przekładu na albański tylko wtedy, gdy prawo jazdy nie odpowiada wzorom z umów międzynarodowych, których Albania jest stroną. Polski dokument odpowiada wzorowi konwencji wiedeńskiej o ruchu drogowym z 1968 roku — Polska ratyfikowała ją w 1984 roku, Albania przystąpiła do niej w 2000 — więc tłumaczenie odpada.

Druga warstwa nie ma z ustawą nic wspólnego — to warunek wypożyczalni. Regulaminy wynajmu w Albanii wymagają ważnego krajowego prawa jazdy, w którym dane są zapisane również alfabetem łacińskim, a dokument międzynarodowy polecają tym kierowcom, których uprawnienia obowiązują wyłącznie w kraju wydania. Polski dokument spełnia oba warunki z urzędu — jest zapisany łacinką i działa poza Polską — więc pod tę uwagę nie podpada. Odwrotnie wygląda to tam, gdzie w prawie jazdy brakuje zapisu łacinką: wtedy międzynarodowy dokument staje się realnym warunkiem wydania auta. Warto pamiętać, skąd ten wymóg pochodzi — z polityki firm wynajmujących, nie z albańskiego prawa — więc szczegóły potrafią się między ofertami różnić.

Lista jest krótka i powtarza się w całym katalogu: prawo jazdy, paszport albo dowód osobisty oraz voucher rezerwacji. To warunki wypożyczalni, a nie albańskiego prawa — dwie różne rzeczy, choć sprawdzane w tej samej minucie przy ladzie. Dokument tożsamości potwierdza dane osoby wskazanej w rezerwacji, dlatego nazwisko w zamówieniu warto zapisać dokładnie tak, jak brzmi w dokumentach. Reszta szczegółów — w tym sposób wniesienia kaucji — stoi w karcie konkretnego auta, bo jednego regulaminu dla wszystkich albańskich wypożyczalni nie ma. Auta wydają miejscowe firmy: w Tiranie i w pozostałych miastach z katalogu — razem 23.

Karta bywa dla polskiego kierowcy większym kłopotem niż samo prawo jazdy, choć nie musi. W katalogu stoi 2 649 aut, z czego 2 646 obejdzie się bez karty kredytowej, a 1 591 aut, czyli 60% floty, wydawanych jest w ogóle bez kaucji — wtedy pytanie o kartę znika razem z depozytem. Kartę debetową dopuszcza 2 109 aut. Część firm wymaga jednak fizycznej, tłoczonej karty kredytowej wystawionej na głównego kierowcę, bo to na niej blokowana jest kaucja; warunek ten widnieje w karcie auta jeszcze przed rezerwacją, więc da się go ominąć wyborem innej oferty. Auta z zerowym depozytem da się filtrować od razu — służy do tego zestawienie wynajem bez kaucji, a ceny w katalogu zaczynają się od 26,57 € za dobę.

Na lotnisku obowiązuje dokładnie ten sam zestaw dokumentów, co w mieście — zmienia się otoczenie, nie lista. Lotnisko imienia Matki Teresy (TIA), jedyny duży port w kraju, leży w gminie Krujë, 11 km na północny zachód od stolicy. Różnica dotyczy miejsca i godziny przekazania auta: jedne firmy mają stanowisko w hali terminalu, inne oddają kluczyki na lotniskowym parkingu albo w umówionym wcześniej punkcie. Ponieważ auto odbiera się zaraz po wylądowaniu, dokumenty lepiej trzymać w bagażu podręcznym niż w nadanej walizce. Szczegóły odbioru przy każdej ofercie zapisane są w karcie auta na stronie lotniska w Tiranie.

Karta MSZ obok zdania o prawie jazdy stawia drugi warunek: kierowca musi mieć międzynarodowe ubezpieczenie OC, czyli zieloną kartę. Czego w niej nie ma: rozróżnienia, czy warunek dotyczy każdego kierowcy, czy tylko tego, kto wjeżdża do Albanii własnym samochodem. Przy aucie z albańskiej wypożyczalni ochronę zapewnia firma, a jej zakres opisuje karta oferty. Warto przy okazji wiedzieć, skąd biorą się sprzeczne wrażenia: prowadzony przez MSZ profil kraju w części dla kierowców wspomina wyłącznie o zielonej karcie i o pełnomocnictwie do cudzego prywatnego auta, a o prawie jazdy nie mówi nic — zdanie o honorowaniu polskiego dokumentu stoi w osobnej karcie informacyjnej tego samego ministerstwa. Co kryje się w cenie wynajmu, a co dokupuje się osobno, rozkłada na części poradnik kaucja i ubezpieczenie.