Jazda samochodem w Albanii

Kierunek jazdy wyznacza artykuł 141 albańskiego kodeksu drogowego: pojazdy poruszają się prawą stroną jezdni. Limity ogólne wypisane są w artykule 140 i dzielą drogi na cztery kategorie. W obszarze zabudowanym jest to 40 km/h — także na szerokich alejach stolicy, więc auto odebrane w Tiranie rusza właśnie z tym limitem. Poza miastem kodeks rozróżnia dwie klasy tras międzymiastowych: drugorzędne i lokalne mają 80 km/h, główne 90 km/h. Po wyglądzie jezdni tego się nie pozna — decyduje kategoria drogi, a jedyną wskazówką w terenie pozostaje znak. Drugi punkt artykułu 140 pozwala zarządcy drogi ustawić własny limit tablicą i wtedy to on obowiązuje, niezależnie od stawki ogólnej.

Limit 130 km/h na autostradach jest w Albanii świeży. Ustawa nr 21/2023 z 16 marca 2023 zastąpiła w artykule 140 zapis »110 km/orë për autostradat« zapisem »130 km/orë«, a zmiana weszła w życie 21 kwietnia 2023. Starsze opracowania, w tym materiały edukacyjne samej albańskiej administracji drogowej, nadal podają 110 km/h — rozbieżność w sieci nie oznacza więc pomyłki, tylko nieodświeżone źródło. Okazji i tak niewiele: autostrad w kraju jest kilka (A1, A2, A3), a zarządca może oznakować niższy limit, który wtedy wiąże. Na części tras pobierane są opłaty za przejazd — bramki, stawki i akceptowane formy płatności zebrał poradnik opłaty drogowe.

Taryfikator z artykułu 140 ma cztery stopnie i pierwszy jest łagodny: przekroczenie do 10 km/h to od 1 000 do 3 000 lek, a od 10 do 30 km/h — od 2 000 do 4 000 lek. Trzeci stopień liczy się inaczej w mieście i poza nim: 30–50 km/h poza terenem zabudowanym albo 20–40 km/h w terenie zabudowanym oznacza od 5 000 do 15 000 lek plus zawieszenie prawa jazdy na 1–3 miesiące. Czwarty, czyli ponad 50 km/h poza miastem lub ponad 40 km/h w mieście, to od 10 000 do 20 000 lek i 3–6 miesięcy bez uprawnień. Powtórka w ciągu dwóch lat wydłuża zawieszenie do 8–18 miesięcy. Progi liczy się od limitu na danym odcinku, więc ta sama prędkość w mieście i na trasie do Sarandy wpada w inne stopnie.

Artykuł 184 otwiera zdanie bez żadnej liczby: zabroniona jest jazda po spożyciu napojów alkoholowych. Granicy »tyle wolno« albański kodeks nie wyznacza, a wartości krążące po sieci są ze sobą sprzeczne, więc jedyna bezpieczna zasada to zero alkoholu przed jazdą. Sam taryfikator ma cztery przedziały i rośnie stromo — od 5 000 do 15 000 lek w najniższym, od 20 000 do 40 000 lek w najwyższym. Od drugiego przedziału dochodzi zawieszenie prawa jazdy: najpierw 3–6 miesięcy, przy wyższych wynikach badania 12–24 miesiące. Powyżej 0,5 g/l sprawą zajmują się organy ścigania. Kierowca ze stażem poniżej trzech lat traci prawo jazdy na 3–6 miesięcy już przy najniższym przedziale.

Artykuł 171 dopuszcza za kierownicą wyłącznie urządzenia, które nie wymagają trzymania w dłoni. Albańska administracja drogowa dopowiada praktykę: zakaz nie znika, gdy auto stoi w korku albo przed sygnalizacją, i obejmuje również sprawdzanie trasy w mapie, czytanie wiadomości i media społecznościowe. Kara to od 5 000 do 15 000 lek, a trzecie takie naruszenie w ciągu roku kończy się zawieszeniem prawa jazdy na trzy miesiące. Kwotę podniosła nowelizacja z 2021 roku, więc źródła podające 500–1 500 lek opisują stan sprzed niej. Praktyka jest prosta: uchwyt na telefon i trasa wpisana jeszcze na parkingu, także przy odbiorze auta na lotnisku w Tiranie.

Artykuł 170 wymaga pasów na wszystkich siedzeniach — z tyłu w autach od maja 1990 roku, z przodu od stycznia 1978, więc każde auto z wypożyczalni podlega mu w całości. Za niezapięty pas grozi od 5 000 do 15 000 lek, a kierowcy dodatkowo zawieszenie prawa jazdy na 6–12 miesięcy — surowiej niż za przekroczenie prędkości o ponad 20 km/h, gdzie zawieszenie wynosi 1–3 miesiące. Za niezapiętych pasażerów kierowca płaci osobno od 1 000 do 3 000 lek. Dziecko poniżej trzech lat wolno wozić wyłącznie w homologowanym foteliku dobranym do masy ciała i tylko na tylnej kanapie; z przodu — jedynie tyłem do kierunku jazdy i przy wyłączonej poduszce powietrznej. Bez odpowiedniego fotelika taki pasażer nie może jechać w ogóle. Starsze dziecko o wzroście do 150 cm nie siada z przodu, a osoby niższe niż 135 cm kodeks zwalnia z fabrycznego pasa — to próg, od którego potrzebny jest własny system przytrzymujący. Granice zmieniła nowelizacja z 2023 roku: poradniki mówiące o czterech i dwunastu latach opisują starą wersję przepisu. Fotelik i podstawka bywają dostępne jako dodatek zamawiany razem z autem — widać to w karcie konkretnej oferty.

Prawie żadna kwota w albańskim taryfikatorze nie jest sztywna — kodeks podaje przedział, a nie stawkę. Planując budżet, rozsądniej patrzeć na górną granicę. Drugi element kary bywa dotkliwszy od pieniędzy: przy poważniejszych naruszeniach dochodzi zawieszenie prawa jazdy liczone w miesiącach, a dla turysty oznacza to koniec jazdy w tej podróży. Mandat wynika z kodeksu, a rozliczenie szkody w aucie z umowy najmu — to osobny temat, opisany w poradniku kaucja i ubezpieczenie.